پژوهشكده زنان دانشگاه الزهراء

پژوهشكده زنان دانشگاه الزهراء (س) اولين مركز علمي – پژوهشي است كه با موافقت قطعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري تأسيس شده و به منظور ساماندهي تحقيقات پيرامون مسائل زنان و ارائه راهبردهاي اجرايي در خصوص مسائل و مشكلات آنان به مسئولان در تاريخ 1/2/77 شروع به كار كرده است.

گروه هاي تحقيقاتي مصوب در پژوهشكده شامل چهار گروه پژوهشي است كه عبارتند از: گروه علوم اجتماعي و توسعه، گروه خانواده درماني، گروه روانشناسي و علوم تربيتي، و گروه زيست پزشكي.

 اهداف: 
تبيين وضعيت مطلوب زنان با توجه به ارزش‌هاي اسلامي از طريق بهره‌گيري از نتايج تحقيقات و پژوهش‌هاي بنيادي و كاربردي، شناخت وضعيت موجود زنان در زمينه‌‌‌‌هاي گوناگون و ارائه راهكارهاي اصولي و عملي در جهت رفع موانع و تنگناها و فراهم آوردن زمينه مناسب جهت ارتقاء جايگاه زن در جامعه. همچنين بررسي مسائل زيست پزشكي خاص زنان نيز مورد نظر است.

وظايف و برنامه ها:  
·  انجام پروژه هاي بنيادي، كاربردي و توسعه اي پيرامون مسائل زنان بر اساس موازين نظري و فقهي اسلام و نقد و بررسي ديدگاه‌‌هاي غير اسلامي.

·  بررسي وضعيت و مسائل زنان در زمينه هاي مختلف و انتشار گزارش و ارائه پيشنهادات كاربردي به مراكز ذي‌ربط.

·  ايجاد بانك اطلاعاتي و گردآوري مدارك، مأخذ و اسناد داخلي و خارجي براي مطالعه و  تحقيق گسترده در زمينه اهداف پژوهشكده.

·  تدوين و تأليف كتب، ترجمه متون و آثار و نشريات علمي و پژوهشي متناسب با اهداف پژوهشكده.

·  تأسيس دوره تحصيلات تكميلي و پژوهشي مطالعات زنان و تلاش در راستاي ايجاد رشته‌هاي تحصيلي در اين زمينه، تربيت محققان و پژوهشگران و فراهم آوردن امكانات آموزشي و پژوهشي براي علاقمندان به فعاليت در چارچوب اهداف پژوهشكده.

·  ارتباط و همكاري با مراكز و مؤسسات تحقيقات داخلي و خارجي و صاحب‌نظران، محققان و ترغيب آنها به انجام تحقيقات در چارچوب اهداف پژوهشكده.

·  تلاش در جهت حمايت از صاحب نظران و محققان و هدايت رساله ها و پايان نامه ها و تحقيقات در جهت نياز ها و اولويت هاي تحقيقاتي زنان.

·  برگزاري كنگره‌ها، سمينارها، و كارگاههاي آموزشي در سطوح ملي و بين‌‌المللي در زمينه  مسائل زنان.

·  همكاري با مراكز اجرايي و سياستگذاري كشور به منظور اجراي طرح هاي مورد نياز اين مراكز و هماهنگي در جهت تعيين اولويت‌هاي پژوهشي پژوهشكده.

 همايش هاي برگزار شده :

      همايش «اعتياد و خانواده » در تاريخ 7 تيرماه 78 با همكاري ستاد مبارزه با مواد مخدر رياست جمهوري.

·        همايش «زن در يافته هاي نوين پژوهشي» در تاريخ آذر ماه 78.

·  همايش «اعتبارات خرد و زنان روستايي » در تاريخ 29 و 30 آبان ماه 79 با همكاري جهاد سازندگي و بانك كشاورزي.

·  همكاري در همايش «چالش ها و چشم اندازهاي توسعه ايران» برگزار شده از سوي مؤسسه عالي آموزش و پرورش مديريت و برنامه‌‌ريزي در اسفند81.

عناوين طرح هاي پژوهشي خاتمه يافته و در دست انجام در پژوهشكده زنان:

طرح هاي پژوهشي خاتمه يافته:

1.      بررسي و شناسايي علل خشونت نسبت به زنان درخانواده هاي تهراني
2.    ميزان سازي و هنجاريابي مقياس سنجش بخشودگي در خانواده ها براي خانواده هاي ايراني
3.      بررسي همدلي مادران با دختران و رابطه آن با اختلالات رفتاري دختران
4.      بررسي مقايسه اي مشاركت سياسي دانشجويان دختر و پسر در تهران
5.      بررسي درباره ارث زنان از ديدگاه اسلام و قوانين ايران
6.      بررسي كيفي – كمي عملكرد خانواده معتادان جوان
7.      بررسي تغيير نگرش مذهبي در دختران دبيرستاني
8.      بررسي و مقايسه پيامدهاي رواني ، اجتماعي و اقتصادي طلاق بر مردان و زنان مطلقه
9 مقايسه و ارتباط سلامت رواني فرزندان و مادراني كه حضانت فرزندشان از آنها سلب شده است.
10. بررسي پيامدهاي مهاجرت انفرادي مردان بر كاركرد همسران آنها در نواحي روستايي
11.ايجاد و تجهيز كتابخانه و در پژوهشكده زنان دانشگاه الزهرا (س)
12. بررسي عوامل تهديد كننده سلامت رواني زنان دانشگاهي و رابطه آن با رضايت از زندگي
13.  مقايسه همدلي نوجوانان بزهكار ، ناسازگار و عادي دختر با مادران
14. بررسي شيوه تدريس گروهي حل مسئله در تدريس ژيمناستيك تخصصي دانشجويان دختر
15. مطالعه و بررسي مقدماتي طرح واره هاي  نقش جنسيتي به منظور هنجاريابي مقدماتي پرسشنامه نقش جنسيتي بم و تدوين پرسشنامه نقش جنسيتي بر اساس معيارهاي فرهنگي ايران
16. بررسي عوامل مؤثر بر انگيزش دختران روستايي          شهرستان كرمانشاه جهت مشاركت در فعاليتهاي كشاورزي
17. بررسي ميزان موفقيت فعاليت‌‌‌‌هاي فوق برنامه در ايجاد مهارت‌‌هاي مورد نياز مشاغل و اعتماد به نفس در دانشجويان دانشگاه الزهراء»
18. سيماي سياسي اجتماعي زن در شاهنامه فردوسي
19. مقايسه ميزان تراكم توده استخواني در سه ناحيه كمري گردن استخوان ران و استخوانهاي ساعد در سه گروه زنان فعال در رشته هاي ورزشي بدون تحمل وزن (شنا)و ساير رشته هاي ورزشي با تحمل وزن زنان غير فعال.
20- .بررسي نقش مديريتي دانشجويان دانشگاه الزهرا (س)در كاهش ضايعات كاغذ و ارائه راهكارهاي مناسب
21. بررسي رابطه مديريت زمان و استرس در زنان شاغل (كارمند ) دانشگاه الزهرا(س)
22. مطالعه و برنامه ريزي بر روي اوقات فراغت زنان در شهر تهران
23. بررسي مقدماتي ارتباط ميان ميزان افسردگي طرحواره هاي نقش جنسيتي و رفتار جنسي در دو گروه از دانشجويان متاهل
  24.تاثير موسيقي در سطح عملكرد ورزشي دانشجويان غير ورزشكار دانشگاه الزهرا(س)
25. نظر سنجي و نياز سنجي از فوق برنامه دانشگاه هاي دولتي تهران از دانشجويان دختر
26. تخليص آستاگزانتين از مخمر فافيا به منظور بررسي اثرات اين ماده بر روي سرطان سينه 

فهرست طرح هاي پژوهشي در دست انجام :

1. بررسي آسيب شناسي شخصيتي و روانشناختي دانشجويان دختر سال اول و آخر رشته روانشناسي در مقايسه با ساير دانشجويان رشته هاي دانشگاه الزهرا (س)
2. مقايسه ميزان تراكم توده استخواني در سه ناحيه كمري گردن استخوان ران و استخوانهاي ساعد در سه گروه زنان فعال در رشته هاي ورزشي بدون تحمل وزن (شنا)و ساير رشته هاي ورزشي با تحمل وزن زنان غير فعال.
3. .بررسي ميزان موفقيت طرح مشاركت دانشجويان در اداره امور فعاليتهاي فوق برنامه در ايجاد پاره اي مهارت هاي مورد نياز مشاغل و اعتماد به نفس در دانشجويان مجري
4. .بررسي ويژگي هاي خانوادگي ، اجتماعي و رواني زنان مجرم زندانهاي ايران
5. .بررسي نقش مديريتي دانشجويان دانشگاه الزهرا (س)در كاهش ضايعات كاغذ و ارائه راهكارهاي مناسب
6.بررسي نقش نشريات زنان بر كليشه هاي جنسيتي در ايران
7. رومان نويسان زن در ايران و كشورهاي عربي (سيمين دانشور و غادة السمان)
8. سيماي سياسي اجتماعي زن در شعر داستاني كلاسيك فارسي ( شاهنامه فردوسي، خمسه نظامي، مثنوي معنوي)
9. بررسي رابطه مديريت زمان و استرس در زنان شاغل (كارمند ) دانشگاه الزهرا(س)
10. مطالعه و برنامه ريزي بر روي اوقات فراغت زنان در شهر تهران
11. بررسي مقدماتي ارتباط ميان ميزان افسردگي طرحواره هاي نقش جنسيتي و رفتار جنسي در دو گروه از دانشجويان متاهل
  تاثير موسيقي در سطح عملكرد ورزشي دانشجويان غير ورزشكار دانشگاه الزهرا(س)
13. نظر سنجي و نياز سنجي از فوق برنامه دانشگاه هاي دولتي تهران از دانشجويان دختر
14. بررسي انگيزه دختران جوان براي داشتن رابطه قبل از ازدواج
15.بررسي گسترة حمايت قانون از نهاد خانواده
17. تخليص آستاگزانتين از مخمر فافيا به منظور بررسي اثرات اين ماده بر روي سرطان سينه

فهرست طرح هاي پژوهشي مشترك با ساير مراكز:
1. بانك اطلاعاتي پايان نامه هاي دانشگاهي در باره زنان و خانواده ( رشته هاي علوم انساني و هنر ) مشترك با مؤسسه عالي آموزش و پژوهش مديريت و  برنامه ربزي
2. تعيين چالشها و راهبرد هاي توانمند سازي تعاوني هاي زنان ايران مشترك با وزارت تعاون. 

انتشارات پژوهشكده:

- نشريه « مطالعات زنان »
- انتشارمجله شماره اول نشريه در بهار 82
- انتشارمجله شماره دوم درپائيز 82
- انتشارمجله شماره سوم زمستان 82
- انتشارمجله شماره چهارم  بهار83
- انتشارمجله شماره پنج پاييز 83
- انتشار مجله شماره شش زمستان 83
- انتشار مجله شماره هفت زمستان 84 

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره1

- تجلي نور در شعر پروين
- بررسي رابطه بين سلامت روان، منبع كنترل و شيوه مقابله اي دانش آموزان دختر سال اول مقطع متوسطه شهر تهران
- بررسي ساختار اشتغال صنعتي زنان در ايران با استفاده از تكنيك داده – ستانده جهت ارائه راهكار هايي براي ايجاد شغل براي زنان
- اجتهاد و مرجعيت زنان از منظر دين
- نظريات اجتماعي فمينيستي كلاسيك
- بررسي عوامل درون سازماني بر ارزيابي از وضعيت شغلي زنان( بخش غير دولتي)
- بررسي ارتباط بين حافظه ي معنايي و خلاقيت در دو گروه از دانش آموزان دختر تيز هوش و عادي: رويكرد نوروپسيكولوژيك
- خشونت در خانواده

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره2

-آيا مي توان بين كار زن در خانه و كار بيرون آشتي برقرار كرد؟( دكتر غلام عباس توسلي)
- بررسي ساختار  توزيع قدرت در خانواده( دكتر محمد صادق مهدوي- حبيب صبوري خرمشاهي)
- آموزش و جنسيت در ايران( امالبنين چابكي)
- بررسي توصيفي خشونت خانگي عليه زنان در شهر اروميه( دكتر مرضيه عارفي)
- بررسي علل و عوامل مدرسه گريزي دانش آموزان دختر دبيرستان هاي شهر تهران ( دكتر سوسن سيف – مهر انگيز

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره3

- مشاركت ساسي زنان و عوامل اجتماعي مؤثر بر آن ( دكتر مجيد موحد)
- بررسي رابطه همدلي مادران و دختران دانش آموز دبيرستاني و اختلالات رفتاري دختران شهر تهران(دكتر زهرا درويزه)
-  بررسي كيفي – كمي عملكرد خانواده ي معتادان جوان
- بررسي عوامل فشار آفرين شغلي و تعيين عوامل پيش بيني كننده ي رضايت شغلي اعضاي هيئت علمي دانشگاه الزهرا(س)(دكتر زهره خسروي)
- پي آمد هاي طلاق در گذار از مراحل آن ( دكتر مهناز اخوان تفتي)
- فمينيسم محض: بازخواني مفاهيم به سبك فمينيستي( افسانه كمالي) 

 عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره4 :

-  تأثير تصورات و تعاريف مشابه زوجين در رضايت از زندگي زناشوئي از ديدگاه زنان(دكتر مرتضا منادي)
-  فمينيسم و سياست(دكتر محبوبه پاك نيا)
-  عوامل مؤثر بر انگيزش دختران روستايي كرمانشاه براي مشاركت در فعاليت‌هاي كشاورزي(دكتر حسين شعبانعلي فمي)
-  دلفاي كيفي: ابزار پژوهش در علوم اجتماعي(دكتر باقر ساروخاني)
-  بررسي رابطه بين ميزان رضايت زناشوئي والدين و بروز اختلالات رفتاري دختران(دكتر محمد باقر كجباف)
-  پي‌آمد مهاجرت انفرادي مردان بر كاركرد زنان در مناطق روستايي(دكتر فضيله خاني)
-  توسعه، برابري و جنسيت: جايگاه ايران در بين كشورهاي جهان(دكتر سوسن باستاني)

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره5

-  مقايسه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ي نقش شغلي زنان و مردان متخصص ( دكتر اعظم راودراد)
- علل ترس از موفقيت در زنان شاغل( دكتر محمد حسين متقي)
- پژوهش كيفي به كمك اينتر نت ( دكتر سعيد رضايي شريق آبادي)
- بررسي و مقايسه‌ي پايگاه هاي هويت ( دكتر حسين اسكندري)
- بررسي ميزان اضطراب رقابتي دانشجويان دختر در مسابقات قهرماني ( مريم صدارتي)
- بررسي مشكلات ناشي از همزماني نقشهاي خانگي و اجتماعي ( دكتر سوده مقصودي)

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره5 :

-  مقايسه نقش شغلي زنان و مردان متخصص( دكتر اعظم راودراد)
-  علل ترس از موفقيت در زنان شاغل( دكتر محمد حسين متقي)
-  پژوهش كيفي به كمك اينترنت: روش ها و چالش ها( دكتر سعيد رضايي شريف آبادي)
-  بررسي و مقايسه ي پايگاه هاي هويت( دكتر حسين اسكندري)
-  بررسي ميزان اضطراب رقابتي دانش جويان دختر در مسابقات قهرماني(مريم صدارتي)
-  بررسي مشكلات ناشي از هم زماني نقش هاي خانه گي و اجتماعي( دكتر سوده مقصودي )  

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره6 :

-  بررسي تأثير برخي عوامل اجتماعي و فرهنگي بر نابرابري جنسيتي در خانواده‌هاي شهر كرمان و روستاهاي پيرامون آن (دكتر حبيب احمدي)
-  چندگانه‌گي پايگاه اجتماعي – اقتصادي زنان و بيماري‌هاي رواني (دكتر فريبا سيدان)
-  سقط درماني و آسيب‌شناسي اجتماعي آن (دكتر فريبا حاجي غلي)
-  بررسي رابطه‌ي همسرآزاري با تمايل به افكار خودكشي و آسيب‌رساني به همسر در زنان شهر تهران (دكتر زهره خسروي)
·  بررسي طرح‌واره‌هاي نقش جنسيتي و كليشه‌هاي فرهنگي در دانش‌جويان دختر(دكتر اكرم خمسه)

عناوين مقالات چاپ شده در  نشريه مطالعات زنان شماره7 :

·  جهانی شدن و تغییر هویت اجتماعی زنان بررسی موردی در دو شهر شیراز و استهبان( دکتر علی اصغر مقدس)
·  بررسی تصویر سازی نقش جنسیت در آگهی های بازرگانی  سیمای جمهوری اسلامی ایران( دکتر منیژه حقیقی نسب)
·  بررسی رابطه احساس نابرابري جنسيتي و انگيزه تحرك اجتماعي در دختران دانش جو ( جليل دهنوي)
·  وضعيت زنان در اشتغال و مديريت – مطالعه موردي ( دكتر احمد جعفر نژاد)
·  جنبش زنان ايران؛ از ايستايي تا پويايي( دكتر مجتبا عطار زاده)
·  بررسي ميزان اثربخشي آموزش مهارت هاي زنده گي بر دختران نوجوان مناطق محروم كشور در اردوهاي تابستاني( دكتر فريده حميدي)  

عناوين كتاب هاي چاپ شده در پ‍ژوهشكده زنان:

·        مجموعه مقالات همايش « اعتياد درخانواده»
·        مجموعه مقالات همايش«زن در يافته هاي نوين پژوهشي »                    
·        مجموعه مقالات همايش« اعتبارات خرد زنان روستائي »
·        فهرست وچكيده پايان نامه هاي دانشگاه الزهراء درباره زنان و خانواده (1380-1347)
·        خانواده درماني كاربردي- نگرش سيستمي در درمان خانواده

خانواده درماني واژه‌اي است كه به روش هاي كار با خانواده هاي داراي مشكلات زيستي، رواني و اجتماعي اطلاق مي شود. خانواده درماني به ويژه در جوامعي كه فرهنگي خانواده - محور دارند( مانند ايران) مي تواند كاربرد وسيعي داشته باشد. همچنين وضعيت جامعه ايران به عنوان جامعه اي كه فرايند گذار را تجربه مي كند و در آن، نقش ها در حال دگرگوني هستند، توجه جدي به خانواده درماني را ضروري مي سازد.

هدف كتاب خانواده درماني كاربردي آشنا نمودن دانشجويان رشته هاي روان شناسي و مشاوره و نيز دستياران روان پزشكي با مباني نظري و تكنيك هاي مختلف خانواده درماني با رويكرد سيستمي است.

·        آموزش قبل از ازدواج

هدف اين كتاب بررسي نقش عوامل بالقوه‌اي است كه مي تواند پيوند بين زوج ها را در ازدواجي پايدار تحكيم بخشد.منطق اصلي كتاب، بر پايه پيشگيري است و هدف، آن است كه زوج ها با رضايت مندي زندگي مشترك خود را آغاز كنند و عملكرد هاي مثبت خود را افزايش دهند. در آموزش قبل از ازدواج، زوج ها وارد فرآيند آموزش مهارت ها و شكل‌گيري انديشه هايي مي شوند كه روابط بهنجار بعدي آن ها را قوت مي بخشد.

در اين كتاب مباني و اصول علمي آموزش قبل از ازدواج به بهترين وجهي تشريح شده است و مطالب به نحوي ارائه شده است كه هم به عنوان كتاب درسي در رشته هايي مانند مطالعاتخانواده و مشاوره مي تواند مفيد واقع شود و هم به عنوان چارچوب عملي و الگوي كار در مراكز مشاوره جهت آموزش زوج هاي جوان قبل از ازدواج، كاربرد داشته باشد.

·        نقش تغذيه در سلامت خانواده و مكانيسم كنترل بروز بيماريها

مباحثي پيرامون عوامل پديد اورنده ” استرس اكسيداتيو “ ( شوكهاي حاصل از گونه هاي اكسيژن) و محل بروز اين پديده در سلول را مطرح مي كند. همچنين بيماريهاي ناشي از تغييرات درون سلولي حاصل از  ” استرس اكسيداتيو “ معرفي مي شوند. بعلاوه مكانيسم‌هاي دفاعي بدن كه بصورت آنزيمي و غير آنزيمي صورت مي گيرند و عوامل افزايش دهنده مقاومت بدن و راههاي مقابله با بروز  ” استرس اكسيداتيو “ و نقش عناصر و مواد معدني در پيدايش اين پديده نيز مورد بررسي قرار خواهد گرفت.

·        تحليلي بر جنسيت و فناوري اطلاعات در كشورهاي در حال توسعه

اين كتاب حاصل پژوهش دو نفر از كارشناسان برجسته بين‌المللي است كه با نگاهي فراگير و فناوري اطلاعات يكي از فناوري‌هاي برتر است كه همه زمينه‌هاي زندگي بشر در كشورهاي مختلف را تحت تأثير قرار داده است. از ديدگاه كارشناسان توسعه يكي از راهبردهاي توانمندسازي زنان، بهبود دسترسي و استفاده آنها از فناوري‌هاي اطلاعاتي است كه سبب مي‌گردد شكاف ديجيتالي و اطلاعاتي بين اين قشر و ساير اقشار جامعه كاهش يابد.

از اين ديدگاه برخورداري از مزاياي فناوري اطلاعات به زنان كمك مي‌كند تا حضور مؤثرتري در عرصه‌هاي گوناگون اقتصادي، اجتماعي و سياسي داشته و ضمن ارتقاء توانمندي‌هاي خويش، جامعه را از خدمات مفيد و مناسب خود بهره‌مند سازند.

به هر حال كتاب حاضر حاوي مجموعه‌اي از بحث‌هاي كارشناسي در زمينه جنسيت و فناوري اطلاعات است و مي‌تواند مورد استفاده كارشناسان توسعه در رده‌هاي گوناگون سازماني و اجرايي و همچنين اساتيد، دانشجويان، دانش پژوهان و محققان قرار گيرد.

نظام‌مند موضوع جنسيت و فناوري اطلاعات در كشورهاي در حال توسعه را مورد بررسي قرار داده‌اند.

• گستره حمايت قانون از نهاد خانواده ( حدود صلاحيت دادگاه از نهاد خانواده)

اين كتاب به موضوعات سيزده گانه زير مي پردازد: 1- نكاح موقت و دايم 2- طلاق و فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاي مدت 3- مهريه 4- جهيزيه 5- اجرت المثل و نحله ايام زوجيت 6- نفقه معوقه و جاريه زوجه و اقرباي واجب النفقه 7- حضانت و ملاقات اطفال 8- نسبت 9- نشوز و تمكين 10- نصب قيم و ناظر و ضم امين و عزل آنها 11- حكم رشد 12- ازدواج مجدد 13- شرايط ضمن عقد. در ضمن كتاب علاوه بر بحث نظري پيرامون هر يك از موارد فوق، به نمونه هاي عملي و كاربردي برخي از مباحث به كيفيت مطروحه و مهمول در محاكم خانواده پرداخته شده است.

صفحه بعد