دردانشکده ها چه مي گذرد...

دانشکده الهيات وادبيات ...

گروه ادبيات عرب

گروه اديان وعرفان

گروه ادبيات عرب

برگزاري همايش تأثير متقابل ادبيات عرب و ادبيات فارسي

آقاي دکتر خانيکي در حال سخنراني 

حجت الاسلام و المسلمين محمدي عراقي 

آقاي دکتر آذرشب 

جمعي ازميهمانان شرکت کننده در همايش 

  موضوع تأثير و تأثر زبان وادبيات فارسي و عربي در ادبيات هر دو زبان سابقه كهن دارد، اما در دوران معاصر با وجود آن پيشينه درخشان به اين امركمتر توجه شده است و برنامه مشخصي در مورد آينده وجود ندارد. اين در حالي است كه مطالعه و بررسي جوانب وامكانات بهره گيري همچنين غناي ادب هر دو زبان همراه با تجربيات معاصران، مي تواند در بسياري از زمينه ها راه گشاي حال و آينده باشد. براي دستيابي به اين اهداف و در ادامه برگزاري نخستين سمينار، كه سال گذشته در دانشگاه دمشق صورت پذيرفت، دانشگاه الزهراء (س) افتخار آن را يافت كه به همت گروه زبان و ادبيات عرب دانشكده الهيات و ادبيات دومين سمينار را با محور هاي ذيل از 15 لغايت 17 آبان ماه سال1380 با حضور گروهي از نخبگان ادبيات فارسي و عربي از دانشگاه هاي ايران، مصر، عربستان سعودي، سوريه، لبنان، تونس، الجزاير، مراكش و كويت و نيز جمعي از داشجويان، پژوهشگران و مشتاقان روابط ايران وعرب برگزار نمايد.

محور اول: روند ترجمه ادبي ميان زبان فارسي و عربي - محور دوم: تحقيقات و مطالعات ادبي عربي درباره ادبيات فارسي و بالعكس - محور سوم: تأثير متقابل ادبيات فارسي و عربي - محور چهارم: ارتباط ميان زبان فارسي و عربي - محور پنجم: آموزش زبان فارسي و عربي .

اولين همايش تأثير متقابل ادبيات فارسي و عربي در ايران روز سه شنبه مورخ 15/8/1380 با سخنراني دكتر رهنورد -رياست محترم همايش- حجت الاسلام و المسلمين محمدي عراقي -رياست محترم سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامي- آقاي دكتر خانيكي -معاونت محترم وزارت علوم، تحقيقات فناوري- آقاي دكتر محمدعلي آذرشب -رايزن محترم فرهنگي ايران در سوريه- آغاز به كار نمود.

در مراسم افتتاحيه اين همايش دكتر رهنورد رياست محترم دانشگاه الزهراء (س) پس از عرض خيرمقدم خدمت حضار، در بخشي از سخنان خود ابراز داشتند: هنگامي كه اسلام قدم به قدم تمدن هاي بزرگ معاصر خود را جذب مي نمود، يكي از زيباترين دستاوردها در قلمرو جذب تمدن ها براي اسلام اين بود كه با آزادي و آرامش كامل آغوش خود را بر روي نقاط اوج تمدن هاي معاصر بازگذاشت.مي توان گفت كه دليل رشد و تعالي و غلبه اسلام بر جهان 1400سال پيش تا امروز همين ويژگي خاص حركت همراه با آزادي و آرامش، دست دادن با هر نوع والايي و يكي شدن مي باشد. نظر به روايت: الاسلام يعلوا و لا يعلي عليه، اگر واقع گرايانه بررسي كنيم ريشه اش به همين قضيه بر مي گردد. و چنانچه بخواهيم طبق اين سخن، اسلام هميشه والا و به روز باشد واز دنياي معاصر با همه پيشرفت ها و نقاط اوجش عقب نماند، حفظ اين ويژگي است كه بتواند تمام زيبايي هاي دوران و نقاط اوج تمام توانايي هاي علمي، فرهنگي، فكري، ادبي، اجتماعي، سياسي را جذب نمايد: در روند تبادلاتي كه اسلام و تمدن ما با هم داشتند، تعامل بين اسلام و تمدن بزرگ ايراني است كه از ويژگي منحصر به فردي برخوردار بوده است و از طريق تمدني چون تمدن ايران كه خود چند تمدن بزرگ ديگر را به اسلام منتقل نمود، زبان فارسي و زبان عربي همچون دو بال پرواز براي اسلام گشتند. دوبالي كه دانش و انديشه را تا آسمان ها و زيبايي پرواز دادند، دو بالي كه در خدمت اسلام بودند.

در ادامه جلسه حجت السلام والمسلمين آقاي محمدي عراقي-رياست محترم سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامي- نيز به ايراد سخناني پرداختند و در بخشي از سخنراني خويش چنين بيان داشتند:

ارتباط فرهنگي ميان ايران و اعراب آنچنان عميق و گسترده بود كه به جرأت مي توان گفت هيچ گاه بين دو زبان يا دو فرهنگ مستقل چنين رابطه تنگاتنگي وجود نداشته است. ميان زبان عربي و فارسي همواره داد و ستد فرهنگي و متقابل صورت مي پذيرفت زيرا ارتباط اعراب با: ملت ايران، زبان فارسي، آداب و رسوم ايراني و انديشه هاي علمي آنان مستقيم و بدون واسطه بود و به ترجمه و انديشه هاي نظري منحصر نمي گرديد. اين رابطه نزديك و مستحكم، از زبان فارسي عاملي مهم و كار ساز در پيشبرد ادبيات عرب در اوائل دوره خلافت عباسي گشت و باعث نفوذ فرهنگي ايرانيان در ميان اعراب گرديد. البته اين نفوذ و تأثير گذاري ظاهري و سطحي نبود بلكه علمي ومعنوي بود زيرا آنان نه تنها در آداب و مراسم از ايران و ايرانيان تأثير پذيرفتند بلكه در مسير تكامل علوم، حكمت، اخلاق و روش هاي اداري و حكومتي از كتاب هاي ايراني بهره مي جستند. طوري كه عده اي از دانشمندان ايراني بعضي از كتاب هاي فارسي را به عربي منتقل ساخته و دريچه هايي از علوم را به روي اعراب گشودند.

همچنين دكتر خانيكي در بخشي از سخنان خود چنين گفتند: … به اين بيانديشيم كه چرا آن روند تعاملي كه بين دو زبان وجود داشته و قطعاً معرف يك تعامل فكري و فرهنگي و معرفتي بوده، از يك دوره ايي دچار توقف يا ركود شده است… چرا دامنه حتي ترجمه در حوزه هاي فرهنگي ما در دو زبان به نسبت زبان هاي ديگر كمتر است؟ اين را براي اين مي گويم كه اين كار تنها يك كار حكومتي و دولتي در طول تاريخ نبوده است، اين يك كار فرهنگي بوده كه مبتني و متكي بوده بر گفتگو و مبتني و متكي بوده بر خردمندان و دانشمندان و متفكران، در حقيقت اين دو زبان بيش از چيزي كه دريافت و ساخت هاي رسمي و ديوان سالارانه با يكديگر مبادله داشته باشند، در نهاد هاي علمي، معرفتي و فرهنگي و درميان مردم با همديگر معادله و پيوند برقرار كرده و اين معادله و پيوند منجر شده به باور كردن معرفت….

پرسيدن و پاسخ گفتن و پاسخ دادن به يك چيزي را بايد دنبال كرد و نتيجه گفتگو حتما ملاقات بين دو انديشه و دو جان است. فقط انتقال اطلاعات نيست و من به عنوان يك عضو كوچك جامعه دانشگاهي از شما متفكران عزيز مي خواهم كه به اين فكر كنيد كه چگونه مي شود اين نشست ها را از سطح انتقال اطلاعات كه درجاي خود مفيد وارزنده است، به انتقال جان مشترك و انديشه مشترك و ملاقات دو انديشه يا چند انديشه ارتقاء داد. يعني تا به آن جا برسيم كه مخاطبان ما بتوانند چشم انداز هاي تازه براي كاهش عدم توانايي هاي خودشان داشته باشند. در روند گفتگوست كه محصول اين گفتن و شنيدن علي القاعده بايد توليد انديشه باشد و دستيابي به قواعد جديدي كه خودش از دانستن مهم تر است. فقط به تاريخ برنگرديم اگر چه در جاي خودش ارزنده است. امروز هم بينديشيم كه چگونه زبان فارسي و زبان عربي بايد با همديگر تعامل داشته باشند و اين تعاملشان منجر شود به پاسخ دادن به ضرورت هاي تازه چالش هاي تازه اي كه در برابر پديده هاي جديد مثل جهاني شدن و نظاير اين ها وجود دارد. همان طور در برابر جهاني شدن نيز به تنوع فرهنگي، به خلاقيت فرهنگي و به مبادله بايد انديشيد تابتوانيم ميراث مشتركي را حفظ كنيم … شما بايد براي ما بگوييد كه نه فقط در نظم و نثر بلكه در قالب هاي جديدي مثل زبان معلم، مثل رمان و مثل قالب هاي جديد ادبي و نظاير اين ها ما چگونه مي توانيم توانش دو زبان را ارتقاء دهيم و چگونه مي توانيم همكاري هاي مشترك را تعريف كنيم تا نتيجه مطلوب از آن حاصل شود.

در اين همايش تعداد 33 مقاله توسط شركت كنندكان ارائه گرديد كه از اين تعداد 18 مقاله به انديشمندان داخلي و 15 مقاله به انديشمندان خارجي تعلق داشت.

در جلسه اول، روز سه شنبه مورخ 15/8/1380 آقايان حميد عباس زاده، عبدا… شفيعي، حسين شمس آبادي و خانم دكتر رمله محمود غانم درباره «آموزش» ادبيات عرب و فارسي مقالاتي را ارائه دادند و آقاي دكتر صدقي نيز در اين باره سخنراني داشتند، سپس مدت 15 دقيقه پرسش و پاسخ انجام شد. در جلسه دوم همان روز، ارائه مقالات توسط آقايان: دكتر يحيي معروف، محمود شكيب انصاري محمد خاقاني، سيد محمد تقي طيب و فيصل عسگري در خصوص «ترجمه» در ادبيات عرب و فارسي صورت پذيرفت و آقاي دكتر آذرنوش نيز در اين زمينه سخنراني نمودند. در جلسه اول، روزچهارشنبه مورخ 16/8/1380 در باره «نقد و بلاغت» مقالاتي توسط افراد ذيل ارائه شد. آقايان : محمد علوي مقدم، سيد اسعد شيخ احمدي و دكتر احسان صادق سعيد همچنين دكتر فاضلي نيز درباره موضوع فوق سخنراني نمودند. در جلسه دوم آن روز، پيرامون موضوع «امثال» مقاله خانم مريم خليلي جهان تيغ ارائه شد و آقايان دكتر حرير چي و دكتر سيري فؤاد مرسي و خانم دكتر ثريا محمد علي نيز سخنراني نمودند. در جلسه سوم همان تاريخ، ده مقاله درباره «لغت» توسط آقايان: نصرا… شاملو، محسن رائي، مصطفي اوليايي، عبد الغني ايرواني، مهدي محقق، ولي ا… ظفري، محمد باكلا، محمد الهادي عياد و خانم رمله محمود غانم ارائه شد. در جلسه اول، روز پنج شنبه مورخ 17/8/1380 مقالاتي درباره (معاصرين) توسط خانم ها: نسيم عربي، گنجي و دكتر صلاحي مقدم و آقايان: دكتر فرقاني رياض الموزوقي و بيدج ارائه شد. در جلسه دوم همان روز، مقالاتي پيرامون «ادبيات تطبيقي» توسط خانم ها: سميره عبدالسلام عاشور، دكتر شيرين عبدالنعيم حسنين، دكتر خديجه علي عواد، دكتر ماجده حمود و آقايان عوض بن معيوض الجميعي، عاطف حميد عواد متري بنهان، عمارجيدل، حسين سيدي، عباس محمديان، حسين علي قبادي ارائه گرديد.

مراسم اختتاميه اين همايش روز پنج شنبه مورخ 17/8/1380 با صدور بيانيه اي انجام گرفت. درقسمتي از بيانيه مزبور چنين آمده است :

-    همايش توانست در راه آشنايي فرهنگي بيشتر ميان دو ملت ايران و عرب گام بزرگي بردارد و راه را براي همكاري هاي بيشتر در آينده نزديك ميان دانشگاه هاي كشور ايران و كشور هاي عربي هموارسازد.

-    اين همايش نشان داد كه پژوهش هاي زبان شناسي و ادبيات تطبيقي از اهميت ويژه اي بر خوردار است و مي تواند تصوير درخشان گذشته فرهنگي و عمق ارتباط ميان آحاد امت اسلامي را روشن كند.

-    شركت كنندگان در همايش به متخصصان عرب و ايراني توصيه مي كنند كه از تازه ترين پژوهش هاي علمي-بين المللي در زمينه روش هاي نوين زبان شناسي باز نمانند. اين شيوه اي است كه انديشمندان گذشته مسلمان در روزگار شكوفايي تمدن و فرهنگ، در پيش گرفته بودند .

-    پس از موفقيت برگزاري نخستين همايش تأثير متقابل زبان وادبيات ايران و عرب در دمشق و دومين همايش آن در تهران، شركت كنندگان اميد دارند كه اين همايش ها ادامه يابد و پيشنهاد مي كنند كه همايش آينده در كشورهاي عربي و با شركت دانشگاه الزهراء (س) برپا شود.

گروه اديان وعرفان

سخنراني و پرسش و پاسخي با حضور دكتر هانس ميشل هاسيگ (Haussig )

در حاشيه ديدار و مذاكرات گروهي از اساتيد دانشگاه پوتسدام - آلمان- با گروهي از اساتيد دانشكده الهيات و ادبيات و به دعوت رياست دانشكده الهيات وادبيات، جلسه سخنراني و پرسش و پاسخي با حضور دكتر هانس ميشل هاسيگ (Haussig ) در تاريخ 22/8/1380 درآمفي تئاتر شماره 2 دانشگاه الزهراء (س) برگزار شد. و مورد استقبال چشمگير دانشجويان و اساتيد قرار گرفت. دكتر هانس فارغ التحصيلان رشته تاريخ اديان و زبان هاي سامي از دانشگاه آزاد برلين و نيز دانشگاه عبري اورشليم مي باشد و داراي ليسانس در مطالعات يهودي به ويژه ادبيات عرفاني يهودي است وي همچنين استاد كرسي مطالعات ديني در دانشگاه فيليپس در شهر ماربورگ آلمان مي باشد و از سال 1999 مشغول به تدريس و پژوهش در كرسي تاريخ اديان، مطالعات يهودي و نيز همكار برنامه تربيت معلم براي تعاليم ديني و اخلاق بوده است موضوع سخنراني وي در جلسه مذكور «هدف و روش مطالعه در تاريخ اديان و نقش آن در فهم متقابل فرهنگي» بود.

در پايان اين سخنراني، دكتر هاسيك به سؤالات اساتيد و دانشجويان شركت كننده در جلسه پاسخ دادند و چند جلد از كتاب هاي خود و همسر خويش -خانم دكتر آسيه اسبقي- را به كتابخانه دانشكده الهيات و ادبيات هديه نمود.

قابل ذكر است كه رياست محترم دانشكده الهيات و ادبيات، معاونين آموزشي، پژوهشي و اداري - مالي اين دانشكده و نيز اعضاي گروه اديان و عرفان در اين جلسه حضور داشتند. پيش از سخنراني، دكتر هاسيگ از كتابخانه مركزي دانشگاه الزهراء (س) بازديد به عمل آورد و بخش لاتين آن مورد توجه ايشان قرار گرفت.

سمينار هاي برگزار شده توسط گروه :

 - دوشنبه 30/7/1380 سمينار: يهود در قرآن كريم توسط خانم دكتر جلالي كندري

 - دوشنبه 7/9/1380 سمينار: احتجاجات معصومين با اهل اديان ديگر، توسط خانم آقا بزرگي

 - دوشنبه 14/8/1380 سمينار: طبقه بندي اديان با رويكردي نوين، توسط آقاي ايمان پور

 -  دوشنبه 21/ 8/1380 سمينار: معرفي جنيد بغدادي (عارف ومتفكر) توسط خانم دكتر حسيني

 - دوشنبه 28/ 8/1380 سمينار: علل انحطاط و شكوفايي تمدن اسلامي، توسط آقاي دكتر ولوي

 - دوشنبه 5/ 9/1380 سمينار: عناصر عرفاني در تفكر مولوي و ويليام بليك، توسط خانم دكتر صلاحي مقدم

لازم به ذكراست كه برنامه ارائه سمينار هاي علمي تا پايان ترم جاري هرهفته ادامه خواهد يافت .