دوره‌ی 2، شماره‌ی 1 [4]، بهار 1383

-  تأثير تصورات و تعاريف مشابه زوجين در رضايت از زندگي زناشوئي از ديدگاه زنان(دكتر مرتضا منادي)

بررسی عللِ تفاهم زناشوئی، رضايت از زندگی و کيفيت زندگی مشترک، يا شناخت عوامل بروز اختلافات خانوادگی، از جمله موضوع‌هايی است که بسيار زياد مورد پژوهش قرار گرفته‌است. در اين پژوهش، با هدف شناختِ عوامل تأثيرگذار بر کيفيت رضايت زناشوئی از ديدگاه زنان، سعی شده‌است موضوع از منظر روان‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی خرد بررسی گردد.

يافته‌های پژوهشِ حاضر حاکی است که سرمايه‌های فرهنگی زوجين، تعيين‌کننده‌ی اصلی تصورات و تعاريف آن‌ها از زندگی مشترک‌شان می‌باشد. يعنی سرمايه‌های فرهنگی زوجين تعيين‌کننده‌ی شکل و محتوای افکار و رفتارهای آن‌ها است. اين محتوا را می‌توان در زمان‌ها يا فضاهای فرهنگی روزمره‌ی زوجين و يا مشغوليات آن‌ها مشاهده کرد. در نتيجه، مشابهت‌های تصورات و تعاريف، رفتارهای مشابه و مشغوليات مشابهی را در زندگی برای زوجين فراهم می‌کند و باعث وجود گفت‌وگو بين زوجين می‌شود. به دنبال اين تشابهات و وجود گفت‌وگو، غالباً کيفيت روابط زناشوئی و رضايت از زندگی، به‌ويژه از ديدگاه زنان، بهتر خواهدبود.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده به روش مردم‌نگاری (به عنوان پيش‌آزمون) کمک کرد تا اطلاعاتی توسط مصاحبه‌های طولانی ضبط‌شده (به عنوان آزمون) با تعدادی خانواده از طبقات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متفاوت جمع‌آوری شود، تا بدين وسيله نتايج مطرح‌شده‌ی بالا را بيابيم.

تصورات؛ سرمايه‌های فرهنگی؛ زمان و فضای فرهنگی؛ گفت‌وگو؛ رضايت زندگی و زنان

-  فمينيسم و سياست(دكتر محبوبه پاك‌نيا)

حرکت آزادی‌خواهی زنان که با تعبير فمينيسم از آن ياد می‌شود، جنبشی اجتماعی است که ضرورتاً با سياست هم درگير می‌شود. برداشت نظريه‌پردازان و رهبران اين جنبش از کارکرد دولت و تعريفی که از سياست داشته‌اند، ارتباطی نزديک با نوع نگرش آنان به مسئله‌ی زنان دارد. فمينيسم ليبرال، در راهبردی اصلاح‌گرا، برداشتی متعارف از سياست دارد و با دولت به چانه‌زنی می‌پردازد؛ فمينيسم راديکال، در راهبردی ريشه‌ئی و تا حدی انقلابی، از سياست تعريفی متفاوت می‌دهد، و نوعی موضع آشتی‌ناپذير در برابر دولت دارد. مقايسه‌ی اين دو نگرش و نتيجه‌ی آن برای جنبش زنان، موضوع مقاله‌ی حاضر است.

فمينيسم ليبرال؛ فمينيسم راديکال؛ سياست؛ امر شخصی؛ امر همگانی

-  عوامل مؤثر بر انگيزش دختران روستايي كرمانشاه براي مشاركت در فعاليت‌هاي كشاورزي(دكتر حسين شعبانعلي فمي)

کشاورزی يکی از ارکان اساسی اقتصاد ايران است. توسعه‌ی کشاورزی، بدون توان‌مندسازی و مديريت منابع انسانی در اين بخش امکان‌پذير نيست. يکی از مشکلات بخش کشاورزی در سال‌های اخير، مواجهه با پديده‌ی پيرگرايی و بالا رفتن متوسط سن کشاورزان است. بنابراين يک چالش اساسی برنامه‌ريزان کشاورزی، يافتن راه‌کارهايی برای جذب، آموزش و ورود نيروهای جوان به اين بخش است. از آن‌جا که زنان سال‌های متمادی نقش‌های مهمی در بخش کشاورزی ايفا نموده و می‌نمايند، نمی‌توان جای‌گاه آن‌ها را ناديده انگاشت. يک بخش کشاورزیِ پويا، بايد بتواند از ظرفيت‌های نيروی انسانی جوان دختر و پسر به طور هم‌زمان استفاده کند. با توجه به کم‌علاقگی جوانان برای پذيرش شغل کشاورزی، اين تحقيق با عنوان بررسی عوامل مؤثر بر انگيزش دختران روستايی کرمانشاه برای مشارکت در فعاليت‌های کشاورزی انجام شده‌است. بدين منظور، با استفاده از روش نمونه‌گيری طبقه‌ئیِ تصادفی، 187 نفر دختر روستايی از 6 بخش و 11 روستای شهرستان انتخاب و با آن‌ها مصاحبه شد. اين بررسی نشان داد که انگيزش دختران روستايی برای مشارکت در فعاليت‌های کشاورزی در حد متوسط است. بر اساس تحليل رگرسيون، 21درصد از تغييرات متغيرِ وابسته، يعنی انگيزش، توسط 5 متغير تبيين می‌شود که مهم‌ترين آن‌ها ميزان مشارکت در امور کشاورزی است. سطح تحصيلات مادران بر انگيزش دختران تأثير منفی دارد.

دختران روستايی؛ انگيزش؛ کشاورزی؛ مشارکت؛ جوانان.

-  دلفاي كيفي: ابزار پژوهش در علوم اجتماعي(دكتر باقر ساروخاني)

دلفای، يکی از مهم‌ترين و در عين حال جديدترين ابزار پژوهش کيفی است. کاربرد آن در دهه‌ی چهل مورد توجه قرار گرفت و در باب موضوع‌های کلان، به‌ويژه کيفی و ذهنی، بسيار کاربرد دارد. برای مثال، می‌توان با استفاده از آن، برای سنجش آرای متخصصان ايرانی، هم در حوزه‌ی آکادميک و هم اجرائی، پرسش‌های زير را طرح کرد:

«بزرگ‌ترين تنگناها و مسائل ارزشی مانعِ ارتقای زنان ايرانی در برهه‌ی کنونی تاريخ چيست؟» يا «بزرگ‌ترين موانع يا تنگناهای هنجاری مانع برابری عملی زن و مرد کدام است؟» يا «بيش‌ترين جرائم زنان ايرانی کدام است؟ و علل و عوامل آن چيست؟»

همان طور که ديده‌می‌شود، اين ابزارِ پژوهش برای تحقق چندين هدف کاربرد دارد:

۱- شناخت نظرات و عقايد کارشناسان (در حد وصفی يا علی).

2- ايجاد زمينه‌های لازم برای هم‌آهنگی و قرابت انديشه‌ها.

3- توليد انديشه برای اجرا در واقعيت.

با آن‌چه آمد، ملاحظه می‌شود که چند مرحله در اجرای اين روش وجود دارد:

آ- گزينش سرآمدان

ب- پرسش نخستين

پ- پردازش پاسخ‌ها به روش تحليل محتوا.

ت- بازگشت به اعضای نسل

بدين سان، در چند مرحله، می‌توان به نزديک‌سازی انديشه‌ها دست يافت و راه اجرای آن را فراهم آورد.

چند اصل اساسی در پژوهش دلفائی بدين قرار است:

- اصل غنا و تقويت

- اصل مشاع بودن

آينده‌نگری؛ بازخورد عقايد كنترل‌شده؛ آنيّت تجربه؛ ذهنيت هيجانی؛ روابط عمودی-خطی در پژوهش؛ دلفای سنتی؛ دلفای سياسی؛ دلفای تصميم‌گيری

-  بررسي رابطه بين ميزان رضايت زناشوئي والدين و بروز اختلالات رفتاري دختران(دكتر محمد باقر كجباف)

اين پژوهش به بررسی رابطه بين رضايت زناشوئی والدين و بروز اختلالات رفتاری دختران می‌پردازد. هدف از اجرای اين پژوهش آن است كه مشخص نمايد آيا بين رضايت زناشوئی والدين و بروز اختلالات رفتاری دختران رابطه‌ی معناداری وجود دارد يا خير؟ جامعه‌ی آماری اين تحقيق، همه‌ی دانش‌آموزان دختر ابتدايی نواحی پنچ‌گانه‌ی آموزش و پرورش شهرستان اصفهان و والدين آن‌ها هستند. نمونه‌ی مورد بررسی در اين پژوهش، صد نفر دخترِ دارای اختلال و فاقد اختلال و والدين آن‌ها است كه در سطح 5 ناحيه‌ی استان اصفهان مورد بررسی قرار گرفت.

نتايج به‌دست‌آمده‌ی تحقيق با توجه به ضريب هم‌بستگی پيرسون و تحليل واريانس و رگرسيون چندمتغيره، نشان می‌دهد كه بين رضايت زناشوئی والدين و بروز اختلالات رفتاری دختران رابطه‌ئی معنادار وجود دارد، ولی بين ميزان رضايت زناشوئی زن و مرد تفاوت معنادار وجود ندارد. هم‌چنين بين ميزان رضايت زناشوئی والدين و تحصيلات ‌آنان رابطه‌ی معنادار وجود ندارد، اما بين تفاهم در فرزندپروری با اختلالات رفتاری دختران رابطه‌ی معنادار وجود دارد.

رضايت زناشوئی والدين؛ اختلال رفتاری دختران

-  پي‌آمد مهاجرت انفرادي مردان بر كاركرد زنان در مناطق روستايي(دكتر فضيله خاني)

مطالعه‌ی حاضر، به تشخيص عميق‌تر ارتباط دوگانه‌ی مهاجرت مردان و کارکرد زنان روستائی می‌پردازد، تا با مرتبط ساختن شرايط موجود با نيازهای زنان، آنان را برای انطباق با شرايط تازه ياری دهد. در اين مقاله، بر آن ايم تا به اين پرسش پاسخ دهيم که چه‌گونه زنان خانوارهايی که سرپرست آنان به طور کوتاه‌مدت يا درازمدت مهاجرت کرده‌اند، از عهده‌ی موقعيت و معيشت خود و خانواده‌شان برمی‌آيند؛ و به طور کلی، غيبت همسر چه تأثيری بر تجارب مديريتی زنان روستايی خواهدداشت. بنابراين، به همان اندازه که اين تحقيق بر عوامل اقتصادی مهاجرت اشاره می‌کند، به عوامل غيراقتصادی نيز می‌پردازد.

مقاله‌ی حاضر، برگرفته از پژوهشی است در استان مازندران که نشان می‌دهد زنان روستايی شهرستان بابل، و از جمله بخش بندپی شرقی، همانند ديگر زنان شمال ايران، افزون بر انجام امور مربوط به خانه‌داری و نگه‌داریِ کودکان، در امور توليد اقتصادی نيز پابه‌پای مردان کار می‌کنند. در چنين شرايطی، زن، تحت سرپرستی مرد و به عنوان کارگر خانوادگی بدون مزد به شمار می‌رود؛ از اين رو، نه تنها هيچ دخالتی در مديريت و بازاريابی، که هيچ کنترلی نيز بر درآمدِ حاصله ندارد. اين وضع، با مهاجرت مردان دچار دگرگونی‌هايی می‌شود که به رغمِ افزايش مسئوليت زن و گاه، مديريت توليد، هم‌چنان به او به عنوان همسر مرد مهاجر نگريسته‌می‌شود و از امکانات سرپرست خانوار بهره‌مند نمی‌گردد.

در چنين شرايطی، زنان، مديريت خانه و واحد اقتصادی را بر عهده می‌گيرند، در حالی که حاکميت فرهنگ مردسالارِ روستا، مانعِ واگذاری کامل اختيارات به زن می‌شود. نتايج تحقيقات نشان داد که زنان، در نبودِ مردان، برای جای‌گزينی نيروی کار تلاش می‌کنند، اما قدرت تصميم‌گيری زيادی ندارند. اين، در حالی است که غيبت مردان، تا حدودی امکان تجربه‌ی مديريت و تصميم‌گيری به زنان می‌دهد و با افزايش زمان مهاجرت مردان، قدرت تصميم‌گيری زنان در امور گوناگون افزايش می‌يابد و اين امر، پايگاه اقتصادی-اجتماعی بالاتری برای‌شان ايجاد می‌کند و توان تصميم‌گيری در امور مربوطه را بيش‌تر می‌سازد.

زنان روستايی؛ مهاجرت؛ روستاهای بندپی شرقی؛ مديريت و تصميم‌گيری خانواده‌ی روستايی.

-  توسعه، برابري و جنسيت: جايگاه ايران در بين كشورهاي جهان(دكتر سوسن باستاني)






ایران ،تهران ،ونک ،دانشگاه الزهرااء ،ساختمان خوارزمی ،طبقه 6 ،پژوهشکده زنان ©

کد پستی : 1993891176

تلفکس  : 88049809